Wat is CBAM?
Het koolstofgrensaanpassingsmechanisme (CBAM) is een Europese verordening die in 2023 door de Europese Commissie is ingevoerd als aanvulling op het EU-emissiehandelssysteem (EU ETS). Het doel van CBAM is het voorkomen van koolstoflekkage, waarbij bedrijven hun productie verplaatsen naar landen met minder strenge klimaatregelgeving. De verordening is daarom van toepassing op bedrijven die staal/ijzer, cement, kunstmest, aluminium, waterstof en elektriciteit importeren.
Met CBAM wil de EU ervoor zorgen dat geïmporteerde producten dezelfde financiële kosten in verband met CO₂-uitstoot met zich meebrengen als producten die binnen de EU worden vervaardigd.
De invoering verloopt gefaseerd:
- 2023 – 2025: Overgangsperiode
Bedrijven moeten elk kwartaal de ingebedde emissies rapporteren. - Vanaf 2026: Volledige invoering
Bedrijven moeten jaarlijks hun ingebedde emissies rapporteren en CBAM-emissierechten inleveren ter compensatie van de emissies van geïmporteerde goederen.
CBAM kan voor veel bedrijven complex zijn. Bovendien moeten de emissiegegevens in CBAM-aangiften door onafhankelijke derde partijen worden geverifieerd.
CBAM-verplichtingen voor importeurs
Importeurs of indirecte douanevertegenwoordigers moeten zich registreren als geautoriseerde CBAM-aangever voordat zij CBAM-goederen in de EU invoeren.
Voor elk kalenderjaar moeten bedrijven:
- De ingebedde emissies van geïmporteerde goederen berekenen volgens de voorgeschreven methodologie.
- Deze emissies rapporteren via een CBAM-aangifte.
- De aangifte uiterlijk op 30 september van het volgende jaar indienen.
Als er in het land van herkomst al een koolstofprijs is betaald (bijvoorbeeld via een koolstofbelasting of het ETS), kan hiermee rekening worden gehouden bij de CBAM-berekening, waardoor het aantal benodigde CBAM-certificaten wordt verminderd.
Alle gegevens worden vastgelegd in het CBAM-register. Dit platform wordt gebruikt om:
- Emissiegegevens te rapporteren
- CBAM-certificaten aan te schaffen
- Certificaten in te leveren
- Overtollige certificaten door te verkopen aan de autoriteiten
Stimulansen voor leveranciers
Bedrijven die onder CBAM vallende goederen produceren die in de EU worden geïmporteerd, hebben een sterke prikkel om geverifieerde emissiegegevens aan te leveren. In het kader van CBAM worden standaardemissiewaarden doorgaans hoger vastgesteld dan de werkelijke emissieniveaus van veel leveranciers. Als gevolg hiervan moeten importeurs die uitgaan van standaardwaarden mogelijk meer CBAM-certificaten kopen dan vereist is.
Hoewel leveranciers wettelijk niet verplicht zijn hun emissies te laten verifiëren, stelt dit hun EU-klanten in staat lagere ingebedde emissies te rapporteren en hun CBAM-kosten te verlagen. Het verstrekken van geverifieerde emissiegegevens kan daarom het concurrentievermogen van een leverancier verbeteren en de relaties met EU-klanten versterken.
Hoe emissies worden gerapporteerd
Bedrijven kunnen emissies op twee manieren rapporteren:
Volledige rapportage volgens de EU-methodologie
De emissies worden berekend volgens de officiële Europese CBAM-methodologie.
Rapportage met behulp van standaardreferentiewaarden
Wanneer er geen specifieke gegevens beschikbaar zijn, mogen bedrijven standaardreferentiewaarden gebruiken.
De financiële gevolgen van CBAM hangen af van de CO₂-intensiteit van de productie. Deze wordt grotendeels beïnvloed door:
- De locatie(s) waar goederen worden geproduceerd en/of verwerkt; zo varieert de emissiefactor van het elektriciteitsnet per land, en produceren netten die meer op hernieuwbare energiebronnen vertrouwen goederen met een lagere ingebedde koolstofintensiteit.
- Het klimaatbeleid van dat land (zoals het ETS of een CO₂-belasting): een in het land van productie betaalde CO₂-heffing kan in mindering worden gebracht op de CBAM-heffing.
Hoe Normec Verifavia je ondersteunt bij het naleven van de CBAM-regelgeving
CBAM introduceert nieuwe verplichtingen voor emissieberekening, rapportage en verificatie. Normec Verifavia helpt organisaties om op een betrouwbare en efficiënte manier aan deze verplichtingen te voldoen.
Onze aanpak richt zich op:
Nalevingsborging
Wij controleren emissiegegevens en rapportages om ervoor te zorgen dat aan uw CBAM-verplichtingen correct en volledig wordt voldaan.
Inzicht in emissiebronnen
Onze experts helpen bij het identificeren en interpreteren van de belangrijkste emissiebronnen binnen uw importketen.
Duidelijke uitleg van regelgeving
Wij ondersteunen organisaties bij het begrijpen en toepassen van complexe Europese regelgeving.
Wat betekent dit in de praktijk?
- Krijg inzicht in de CO₂-intensiteit van uw importketen
- Voorkom fouten in CBAM-aangiften
- Voldoe aan de Europese rapportageverplichtingen
- Minimaliseer financiële risico's als gevolg van onjuiste emissieberekeningen
- Bouw vertrouwen op bij regelgevers en belanghebbenden
Kosten en CBAM-certificaten
Vanaf 2026 moeten bedrijven de hoeveelheid geïmporteerde goederen van het voorgaande jaar aangeven en de bijbehorende emissies compenseren door CBAM-certificaten aan te kopen en in te leveren. De prijs van CBAM-certificaten is gekoppeld aan de gemiddelde wekelijkse veilingprijs van EU-ETS-emissierechten.
Vanaf het tweede kwartaal van 2026 bedraagt de prijs € 75,28 per ton CO₂e. De kosten zullen naar verwachting stijgen tot tussen de € 100 en € 150 per ton CO₂e in 2030. De actuele CBAM-prijs vindt u op de officiële website van de EU.
Wilt u meer weten over CBAM?
Veelgestelde vragen over CBAM
-
CBAM heeft tot doel te voorkomen dat bedrijven hun productie verplaatsen naar landen met minder strenge klimaatregelgeving en zorgt voor een gelijk speelveld tussen Europese en geïmporteerde producten.
-
CBAM is van toepassing op bedrijven die specifieke CO₂-intensieve goederen in de Europese Unie invoeren.
-
Bedrijven moeten uiterlijk op 31 mei van het volgende jaar hun jaarlijkse CBAM-aangiften indienen.
-
Ja. CBAM-verklaringen moeten door een onafhankelijke verificateur worden geverifieerd.
-
De prijs is gekoppeld aan de gemiddelde veilingprijs van EU-ETS-emissierechten.
-
Bedrijven kunnen financiële sancties en administratieve maatregelen tegemoet zien als zij niet voldoen aan de rapportage- en certificeringsvereisten.
-
CBAM is van toepassing op alle bedrijven die meer dan 50 ton goederen invoeren die onder de CBAM-verordening vallen. De invoer van goederen uit de EER en Zwitserland (met uitzondering van het Verenigd Koninkrijk) is momenteel uitgesloten van de regeling.
Als een CBAM-rapport ontbreekt, onjuist of onvolledig is, kan de nationale bevoegde autoriteit (NCA) een correctieprocedure starten. De rapporterende partij krijgt dan de gelegenheid om fouten te corrigeren.
Er kunnen sancties worden opgelegd wanneer:
de rapporterende partij geen CBAM-rapport heeft ingediend, of
het rapport onjuist of onvolledig is en niet wordt gecorrigeerd nadat de bevoegde autoriteit hierom heeft verzocht.
-
Tijdens de overgangsperiode moeten bedrijven elk kwartaal een CBAM-rapport indienen. Dit rapport moet uiterlijk één maand na afloop van het kwartaal worden ingediend. Aanpassingen of correcties kunnen nog tot twee maanden na afloop van het betreffende kwartaal worden aangebracht.