Wat verandert er vanaf 1 juli 2026?
De Governance Code Veiligheid in de Bouw (GCVB) heeft besloten om VCA-MAX te erkennen als aanvullend bewijsmiddel voor veiligheidscultuur binnen Veiligheid in Aanbestedingen (ViA). Aan dit besluit ligt een onderzoek van TNO en de Universiteit Antwerpen ten grondslag, waarin de overeenkomsten en verschillen tussen VCA-MAX en de Safety Culture Ladder (SCL) zijn onderzocht.
Het doel van dit onderzoek was om deze verschillen en overeenkomsten inzichtelijk te maken. De GCVB geeft daarbij expliciet aan dat het onderzoek geen uitspraak doet over de gelijkwaardigheid van beide instrumenten.
Op basis van de onderzoeksresultaten en na overleg met brancheorganisaties en andere betrokken partijen heeft de GCVB geconcludeerd dat de geconstateerde verschillen voor het MKB acceptabel zijn. Daarom is besloten VCA-MAX voor organisaties tot 250 medewerkers te erkennen als aanvullend bewijsmiddel binnen ViA.
Wat betekent dit voor MKB-organisaties?
Voor veel organisaties verandert er in de praktijk meer dan alleen een nieuwe erkenning.
Veel organisaties beschikken al over een VCA*, VCA** of VCA-P certificaat. Dankzij de erkenning van VCA-MAX kunnen organisaties met maximaal 250 medewerkers deze bestaande certificering uitbreiden met de aanvullende gedragsmodule.
Hierdoor hoeft geen afzonderlijk certificeringstraject voor veiligheidscultuur te worden opgezet. Organisaties bouwen voort op een systeem dat zij al kennen, terwijl zij tegelijkertijd invulling geven aan de eisen rondom veiligheidscultuur binnen ViA.
Vooral organisaties in de bouw, infra, techniek en industrie profiteren hiervan. Zij kunnen veiligheid én veiligheidscultuur efficiënter organiseren binnen een bekende structuur die al onderdeel is van hun bedrijfsvoering.
Daarnaast is binnen de vernieuwde Handreiking ViA vanaf 1 juli 2026 minimaal Niveau 3 verplicht voor ketenpartners bij contracten vanaf €100.000. Voor veel MKB-bedrijven biedt VCA-MAX hierdoor een praktische manier om invulling te geven aan deze eisen.
Veiligheidscultuur krijgt een grotere rol
De wijziging draait niet alleen om certificering, maar vooral om de manier waarop organisaties omgaan met veiligheid.
Waar veiligheid vroeger vaak werd beoordeeld op basis van procedures en documenten, verschuift de aandacht steeds meer naar het dagelijkse gedrag op de werkvloer.
Dat betekent onder andere dat organisaties laten zien:
- dat medewerkers begrijpen waarom veiligheidsregels belangrijk zijn;
- dat collega's elkaar durven aanspreken op onveilig gedrag;
- dat risico's eerder worden herkend en gemeld;
- en dat leidinggevenden zichtbaar bijdragen aan een veilige werkomgeving.
Een sterke veiligheidscultuur draagt niet alleen bij aan het voldoen aan opdrachtgeverseisen, maar kan ook leiden tot minder incidenten, lagere faalkosten en een veiligere werkomgeving voor medewerkers.
Waarom kiezen voor VCA-MAX?
Voor veel organisaties sluit VCA-MAX goed aan op de bestaande VCA-certificering.
In plaats van een volledig nieuw systeem op te zetten, kunnen organisaties de aanvullende eisen rondom veiligheidscultuur integreren binnen hun bestaande VGM-beheersysteem. Daardoor blijft de voorbereiding overzichtelijk en hoeft geen parallel handboek of afzonderlijk SCL-systeem te worden ingericht.
Wanneer de reguliere VCA en VCA module gedrag (MG) gecombineerd worden uitgevoerd, levert dat bovendien extra voordelen op. De audits kunnen bij voorkeur geïntegreerd worden gepland, waardoor de voorbereiding efficiënter verloopt en de totale doorlooptijd korter kan zijn dan wanneer beide trajecten afzonderlijk worden uitgevoerd.
Naast de gebruikelijke beoordeling van processen en beheersmaatregelen kijken auditoren onder andere naar
Wat verandert er tijdens een VCA-MAX-audit?
-
1.
Het veiligheidsbewustzijn van medewerkers
-
2.
Houding en gedrag op de werkvloer
-
3.
De manier waarop leidinggevenden veiligheid stimuleren
-
4.
De interactie tussen collega's
-
5.
De mate waarin veiligheid zichtbaar onderdeel is van de dagelijkse praktijk
Hierdoor verschuift een deel van de audit van het controleren van documenten naar gesprekken met medewerkers en observaties op de werkvloer. Zo ontstaat een completer beeld van hoe veiligheid daadwerkelijk binnen de organisatie wordt beleefd.
Wanneer kiest u voor VCA-MAX en wanneer blijft SCL de juiste keuze?
Hoewel VCA-MAX nieuwe mogelijkheden biedt, is het niet in alle situaties een alternatief voor SCL.
SCL blijft de aangewezen keuze voor:
- organisaties met meer dan 250 medewerkers;
- werkzaamheden aan het spoor, waar ProRail SCL expliciet voorschrijft;
- situaties waarin opdrachtgevers specifiek een SCL-certificering eisen.
Voor veel MKB-organisaties kan VCA-MAX daarentegen een passende route zijn om invulling te geven aan de eisen rondom veiligheidscultuur binnen Veiligheid in Aanbestedingen (ViA). Welke certificering het beste aansluit, hangt uiteindelijk af van de werkzaamheden, de eisen van opdrachtgevers en de specifieke situatie van de organisatie.
Een ontwikkeling die de markt in beweging zet
Normec NCK verwacht dat de erkenning van VCA-MAX ertoe leidt dat veel MKB-organisaties opnieuw naar hun certificeringsstrategie gaan kijken.
Voor kleinere bedrijven blijkt een volledig SCL-traject in de praktijk regelmatig organisatorisch zwaar en kostbaar. Door aan te sluiten op de bestaande VCA-structuur verlaagt VCA-MAX deze drempel en ontstaat een praktisch alternatief voor organisaties die veiligheidscultuur aantoonbaar willen maken.
Daarnaast draagt de wijziging bij aan meer uniformiteit binnen de keten. Hoofdaannemers kunnen eenvoudiger beoordelen of ketenpartners voldoen aan de gestelde veiligheidseisen, terwijl organisaties minder te maken krijgen met verschillende registraties en afzonderlijke certificeringstrajecten.
Wilt u weten welk certificeringstraject het beste past bij uw organisatie?
De wijziging biedt nieuwe mogelijkheden, maar niet iedere organisatie heeft dezelfde verplichtingen of behoeften. De specialisten van Normec NCK helpen u graag bij het bepalen welke certificering het beste aansluit bij uw organisatie en de eisen van uw opdrachtgevers.